Πάνος Βαλαβάνης, Γιώργος Χάλκος
Το σημαντικότερο μουσείο του Γαλαξειδίου και ένα από τα σπουδαιότερα ναυτικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται η 5.000 χρόνων ιστορία του τόπου, με κύριο άξονα τη θάλασσα και τη ναυτική δραστηριότητα. Το κτίριο χτίστηκε το 1868-1870 επί Δημάρχου Δεδούση Ε. Χαρδαβέλλα, και εκτός από το μουσείο, έχει στεγάσει το Δημαρχείο (1870-1912), το «Δημοτικόν σχολείον των κορασίων» (1870-1880), το «τριχαπτοποιείον», δηλαδή τη σχολή υφαντικής και χειροτεχνίας, (μέσα στη δεκαετία 1910) και το Κοινοτικό κατάστημα (1912-1980)
Το μουσείο αποτελείται από 2 τμήματα, το αρχαιολογικό και το ναυτικό. Το ναυτικό τμήμα ιδρύθηκε το 1928 (αποτελεί το 1ο Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδας) από το δήμαρχο Ευθύμιο Βλάμη,ο οποίος πρωτοστάτησε στη συγκέντρωση ναυτικών οργάνων, πινάκων ζωγραφικής και λοιπών στοιχείων από την ένδοξη εποχή των ιστιοφόρων (περιλαμβάνεται η μεγαλύτερη πανελληνίως συλλογή πινάκων Γαλαξειδιώτικων ιστιοφόρων). Το αρχαιολογικό τμήμα δημιουργήθηκε το 1932, από την «Ένωση νέων Γαλαξειδίου» με πρόεδρο τον Ισίδωρο Π. Σιδηρόπουλο, και περιέχει εκθέματα από την αρχαία πόλη Χάλειον (σημερινό Γαλαξείδι) και τη γύρω περιοχή.
Η συγκέντρωση των εκθεμάτων και η εύρυθμη λειτουργία του Μουσείου συνεχίστηκε χάριν της φιλότιμης προσπάθειας ορισμένων ατόμων. Ενδεικτικά αναφέρονται οι (α) Αθανάσιος Μπομπογιάννης, επιμελητής του Μουσείου, που με πρωτοβουλία του συγκεντρώθηκαν τα περισσότερα εκθέματα, και (β) Η Ροδούλα Σταθάκη-Κούμαρη, επιστημονική συνεργάτης για αρκετές δεκαετίες.
Τέλος, με πρωτοβουλία τού ιατρού Νίκου Β. Καρατζά και δαπάνη του Ιδρύματος «Σταύρος Σ. Νιάρχος», έλαβε χώραν αρχικά συντήρηση των εκθεμάτων, κατόπιν ανακαίνιση – επέκταση τού κτιρίου, και το 2002-2003 σύγχρονη επανέκθεση.
Από τα σημαντικότερα αποκτήματα τού μουσείου είναι το χειρόγραφο «Χρονικό του Γαλαξειδίου», ένα σπανιότατο κείμενο, που καλύπτει την ιστορία τού Γαλαξειδίου και των γύρω περιοχών από το 10ο έως το 17ο αιώνα. Επίσης, 6 πίνακες του Γαλαξειδιώτη ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου, δωρεά της οικογενείας του. Τέλος, πρόσφατα αποκτήθηκε η σημαντική συλλογή γραμματοσήμων του Κωνσταντίνου Ανιτσά, με βασικό θέμα τη θάλασσα και τα πλοία.
Για να δείτε στον χάρτη που βρίσκεται το Ναυτικό και Ιστορικό Μουσείο Γαλαξειδίου, κάντε κλικ εδώ