48. Οικία οικογένειας Δεδούση Χαρδαβέλλα, «Χαρδαβελλαίικο»

Γιώργος Χάλκος, Πάνος Βαλαβάνης

Επιβλητικό καπετανόσπιτο στο καντούνι τού Αγίου Νικολάου. Διώροφο, λίθινο, επιχρισμένο, με σοφίτα και ημιυπόγειο. Οι γωνιόλιθοι είναι λαξευμένοι, επιχρισμένοι, και φέρουν εμφανείς αντισεισμικούς μεταλλικούς συνδέσμους. Στον 1ο όροφο διαθέτει 3 ξύλινους εξώστες με σιδερένια φουρούσια και με περίτεχνα σιδερένια κιγκλιδώματα. Οι εσωτερικοί χώροι διαθέτουν ζωγραφισμένα ταβάνια, έργα Ιταλών ζωγράφων, και επίπλωση από την εποχή των ιστιοφόρων.

Το έχτισε το 1858 ο καραβοκύρης Δεδούσης Ε. Χαρβαβέλλας (1819-1879). Δήμαρχος Γαλαξειδίου (1866-1873), που μετά από ενέργειές του, το Γαλαξείδι των 6.000 κατοίκων αποτέλεσε ξεχωριστό Δήμο (1870). Για το εξαιρετικά δημιουργικό του έργο, τού απονεμήθηκε ο «αργυρούς σταυρός των ιπποτών τού Βασιλικού τάγματος τού Σωτήρος» (1871).

Απόγονοί του, που κατοίκησαν στο σπίτι, ο εμποροπλοίαρχος, συγγραφέας και ποιητής Δεδούσης Ε. Χαρδαβέλλας (1884-1963), και η αδελφή του Ζωή Τζιγγούνη (1888-1972), η οποία ίδρυσε την «Επαγγελματική Σχολή Θηλέων Γαλαξειδίου ο Άγιος Ανδρέας» (1951). Η σχολή, με μαθήματα κοπτικής- ραπτικής, οικιακής οικονομίας, χειροτεχνήματα και στοιχειώδη σχολικά μαθήματα,  προσπόρισε τα μέσα ζωής σε μεγάλο αριθμό κοριτσιών, και τα προίκισε με πολύτιμες γνώσεις και εφόδια. Η ίδια διετέλεσε Κοινοτάρχης Γαλαξειδίου (1959-1964) με πολύ αξιόλογο έργο, και είναι από τις λίγες γυναίκες που τούς απονεμήθηκε ο «Χρυσούς Σταυρός τού Βασιλικού Τάγματος τής Ευποιίας» (1959). 

Για να δείτε στον χάρτη που βρίσκεται το «Χαρδαβελλαίικο», κάντε κλικ εδώ